Vier zwemslagen achter elkaar, zonder pauze en zonder fouten bij de wissels. De wisselslag is de ultieme test van een complete zwemmer. Je kunt nog zo snel crawlen: één verkeerde aantik bij een keerpunt en je wordt gediskwalificeerd. Hier lees je welke volgorde je aanhoudt, hoe je de keerpunten goed maakt en welke regels het vaakst misgaan.
Wat is de wisselslag precies?
Bij de wisselslag zwem je alle vier de wedstrijdslagen in één race: vlinderslag, rugslag, schoolslag en vrije slag. Elke slag krijgt precies een kwart van de afstand. Bij een 200 meter wisselslag zwem je dus 50 meter van elke slag.
De gangbare afstanden zijn 200 en 400 meter. De 100 meter wisselslag zwem je alleen in een 25-meterbad, omdat je anders per slag maar een halve baan zou hebben. Daarnaast bestaat er de wisselslagestafette, waarin vier zwemmers elk één slag voor hun rekening nemen.
Omdat je elke slag nodig hebt, laat de wisselslag meedogenloos zien waar je zwakke plek zit. Dat maakt hem ook zo’n goede trainingsvorm, zelfs als je nooit een wedstrijd zwemt.
De juiste volgorde bij de wisselslag
Bij een individuele wisselslag is de volgorde altijd: vlinderslag, rugslag, schoolslag en als laatste vrije slag. Een handig ezelsbruggetje is dat je begint met de zwaarste slag en eindigt met de snelste.
Bij de wisselslagestafette ligt de volgorde anders: rugslag, schoolslag, vlinderslag en vrije slag. De reden is praktisch. De rugslagzwemmer start in het water, dus die moet als eerste. Anders zou de rugzwemmer vanuit het water moeten vertrekken terwijl een teamgenoot nog aantikt.
Let op bij het laatste stuk vrije slag. In de wisselslag mag je daar niet opnieuw vlinderslag, rugslag of schoolslag zwemmen. In de praktijk kiest iedereen dus voor borstcrawl.
Vlinderslag: het zware begin
Je start met de vlinderslag, en dat is meteen de slag die het meeste energie kost. De grootste fout is te hard openen. Zwem de vlinder ontspannen en ritmisch, met een golvende beweging vanuit je borst en heupen. Wil je de basis nog eens goed neerzetten, bekijk dan deze tips om de vlinderslag goed aan te leren.
Na de start en elk keerpunt mag je bij de vlinderslag maximaal 15 meter onder water blijven. Een sterke dolfijnkick levert hier veel tijdwinst op zonder dat je armen extra werk doen.
Rugslag: herstellen zonder vaart te verliezen
Na de vlinderslag voelt de rugslag vaak als een kleine adempauze. Je gezicht ligt boven water, dus je kunt vrij ademen. Gebruik dat moment om je ademhaling weer rustig te krijgen, maar laat je tempo niet wegzakken. Hoe je een rechte en ontspannen rugslag zwemt, lees je in het artikel over rugslag techniek.
Schoolslag: vaak het verschil
De schoolslag is voor veel wisselslagzwemmers het lastigste onderdeel. Je benen moeten na de vlinder en rug opeens een heel andere beweging maken. Juist hier liggen vaak de meeste seconden. Een goede timing tussen armslag, ademhaling en beenslag is alles; in de uitleg over schoolslag techniek vind je hoe je die opbouwt.
Vrije slag: alles geven
Het laatste kwart zwem je borstcrawl. Je armen zijn moe, maar dit is wel je snelste slag. Houd je slag lang en blijf trappen, ook als je benen verzuren.
Keerpunten bij de wisselslag
De wissels tussen de slagen zijn het technische hart van de wisselslag. Elk keerpunt heeft zijn eigen regels, en daar gaat het bij beginners het vaakst mis. Ook voor ervaren zwemmers valt hier veel tijd te winnen, zoals je kunt lezen in dit stuk over sneller keren en rustiger ademen.
Van vlinderslag naar rugslag
Je tikt de muur aan met twee handen tegelijk, terwijl je nog op je buik ligt. Daarna trek je je knieën in, draai je je om en zet je af op je rug. Zorg dat je op je rug ligt op het moment dat je voeten de muur verlaten.
Van rugslag naar schoolslag
Dit is het keerpunt met de meeste varianten. De basisregel is dat je de muur moet aantikken terwijl je nog op je rug ligt. Pas daarna mag je draaien. Draai je te vroeg op je buik voordat je aantikt, dan volgt een diskwalificatie.
Beginners kiezen meestal voor een open keerpunt: aantikken, knieën intrekken, omdraaien en afzetten. Gevorderde zwemmers gebruiken vaak een salto achterover na het aantikken, ook wel de bucket turn genoemd. Die is sneller, maar vraagt veel oefening.
Van schoolslag naar vrije slag
Net als bij de vlinderslag tik je hier aan met twee handen tegelijk en op gelijke hoogte. Daarna draai je weg en zet je af voor de borstcrawl. Een snelle onderwaterfase met een paar krachtige trappen geeft je een vliegende start op het laatste stuk; meer daarover lees je in de gids over de onderwater dolfijnkick.
De belangrijkste regels en veelgemaakte fouten
De regels bij de wisselslag zijn streng, en juryleden letten scherp op de wissels. Dit zijn de fouten die het vaakst tot een diskwalificatie leiden:
- De verkeerde volgorde zwemmen, bijvoorbeeld rugslag vóór vlinderslag in een individuele race.
- Met één hand aantikken bij de vlinderslag of schoolslag.
- Bij het keerpunt van rug naar school al op je buik draaien voordat je de muur raakt.
- Langer dan 15 meter onder water blijven bij de vlinderslag of rugslag.
- Bij de schoolslag een extra dolfijnkick of meerdere armslagen onder water maken. Je mag na start en keerpunt één volledige armslag, één dolfijnkick en één schoolslagbeenslag onder water maken.
Twijfel je over een regel, vraag het dan vooraf aan je trainer of de jury. Bij een wedstrijd is het zonde om weken training te verliezen door een kleine fout bij een keerpunt. Ga je voor het eerst echt een wedstrijd zwemmen, dan helpt dit artikel over meedoen aan een serieuze wedstrijd je goed op weg.
Zo train je de wisselslag
Train de wisselslag niet alleen als één lange afstand. Je haalt veel meer uit gerichte series waarin je steeds twee slagen en het keerpunt daartussen oefent. Zwem bijvoorbeeld 8 keer 50 meter, waarbij je telkens de eerste baan de ene slag en de tweede baan de volgende slag zwemt.
Werk daarnaast apart aan je zwakste slag. Is dat de schoolslag, dan levert extra aandacht daarvoor meer op dan nog een serie borstcrawl. Een pull buoy helpt om je armslag te isoleren, terwijl een plankje juist je beenslag traint.
Oefen de keerpunten bewust, ook als je moe bent. Juist aan het eind van een race gaan wissels mis. Door ze in elke training een paar keer goed te doen, worden ze vanzelf automatisch.
Je tempo verdelen
De grootste valkuil bij de wisselslag is een te snelle vlinderslag. Je verzuurt dan zo erg dat je op de rugslag en schoolslag veel meer tijd verliest dan je in het begin won. Zwem het eerste kwart beheerst en bouw daarna op. Een zwemhorloge laat na de training per baan zien hoe je tempo verliep; in het overzicht van de beste zwemhorloges zie je welke modellen ook slagherkenning hebben.
Wat heb je nodig voor de wisselslag?
Voor de wisselslag heb je geen speciale uitrusting nodig, maar een paar dingen maken het wel makkelijker. Het belangrijkste is een zwembril die goed blijft zitten bij de startduik, keerpunten en de golvende vlinderslag. Een strak, laag model zoals de Biofuse van Speedo sluit goed aan zonder te knellen. Meer modellen vind je in het overzicht van de beste zwembril.
Zwemkleding moet strak zitten, zodat je bij de onderwaterfases weinig weerstand hebt. Mannen kiezen voor trainingen en wedstrijden vaak een jammer, een nauwsluitende zwembroek tot boven de knie, die je onder meer bij Bol vindt. Wil je weten welke materialen en technieken nog meer bij de verschillende slagen horen, lees dan ook deze diepe duik in zwemtechnieken en zwemproducten.
Begin bij je volgende training met een simpele oefening: zwem vier banen wisselslag in de juiste volgorde en let alleen op de drie keerpunten. Tik goed aan, draai pas als het mag en zet krachtig af. Zodra de wissels vanzelf gaan, kun je je volledig richten op snelheid.
Bekijk in de shop
Bij het online kopen van een Zwem aanbiedingen is betrouwbaarheid, snelheid en uiteraard een goede prijs belangrijk.Vergelijk de prijzen van onze favoriete shops die snel en vaak gratis leveren en ze meestal ook echt op voorraad hebben:
- » Bol
- » Triathlon24
- » Decathlon.nl
Misschien ben je ook geïnteresseerd in:
